PENDAMPINGAN WISATA RAMAH LINGKUNGAN MELALUI PENERAPAN ECO TOURISM DI PANTAI TANJUNG PINGGIR

Authors

  • Arina Luthfini Lubis Politeknik Pariwisata Batam
  • Yudha Wardani Politeknik Pariwisata Batam
  • Andri Wibowo Politeknik Pariwisata Batam
  • Zahara Fatimah Politeknik Pariwisata Batam
  • Supardi Politeknik Pariwisata Batam
  • I Wayan Thariqy Kawakibi Pristiwasa Politeknik Pariwisata Batam

DOI:

https://doi.org/10.51933/jpma.v7i1.1945

Keywords:

Wisata Ramah Lingkungan, Eco Tourism, Wisata Berkelanjutan, Pengelolaan Sampah

Abstract

Pantai Tanjung Pinggir sebagai salah satu destinasi wisata potensial di Kota Batam masih menghadapi tantangan dalam pengelolaan kebersihan lingkungan akibat rendahnya kesadaran wisatawan dan terbatasnya fasilitas pengelolaan sampah. Kegiatan Program Kreativitas Mahasiswa (PKM) ini bertujuan untuk meningkatkan kesadaran dan keterampilan mahasiswa serta mendukung pengelolaan pantai berbasis eco tourism. Program dilaksanakan pada 2 Mei 2025 di Pantai Tanjung Pinggir dengan melibatkan mahasiswa Program Studi Manajemen Divisi Kamar, dosen pembimbing, dan mitra pengelola pantai. Metode pelaksanaan meliputi sosialisasi konsep eco tourism, praktik langsung bersih pantai, lomba pengumpulan sampah, refleksi hasil kegiatan, serta evaluasi keberhasilan berdasarkan partisipasi mahasiswa dan umpan balik mitra. Observasi menunjukkan adanya peningkatan signifikan dalam pemahaman mahasiswa terhadap konsep eco tourism, keterampilan teknis pengelolaan sampah, dan kesadaran pentingnya keberlanjutan wisata, dengan tingkat keberhasilan di atas 85% untuk seluruh aspek yang dinilai. Mitra memberikan tanggapan positif dan berkomitmen untuk menerapkan rekomendasi hasil kegiatan, seperti sistem pengelolaan sampah terpilah dan penguatan edukasi kepada wisatawan. Kegiatan PKM ini efektif dalam mendukung perbaikan kondisi kebersihan pantai sekaligus membentuk karakter mahasiswa yang peduli terhadap pengembangan pariwisata berkelanjutan.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Amalia, E., & Lubis, A. L. (2024). Remarkable Journey On Sustainable Tourism Destinations; Case Study On Bintan Resort’s Award Winning On Sustainable Tourism Destination. Indonesian Tourism Journal, 1(3), 217–230. https://doi.org/https://doi.org/10.69812/itj.v1i3.75

Arifianti, D. N., Yona, D., & Sari, S. H. J. (2024). Komposisi Sampah Laut di Pesisir Pantai Kabupaten Banyuwangi , Jawa Timur Composition of Marine Debris on The Coast of Banyuwangi , East Java Pendahuluan Sampah laut didefinisikan sebagai material padat yang diproduksi , diolah , Sampah laut sendiri merup. JMCS (Journal of Marine and Coastal Science), 13(September), 102–112. https://doi.org/10.20473/jmcs.v13i3.59631

Fakhri, N., Supardi, & Lubis, A. L. (2024). Strategi Peningkatan Sanitasi Room Attendant Untuk Menciptakan Citra Positif Pada Sahid Batam Center Hotel & Convention. Jurnal Mekar, 2(2), 78–87. https://doi.org/10.59193/jmr.v2i2.244

Fitriawati, & Suroso, D. S. A. (2022). Penerapan Prinsip Ekowisata dalam Penyelenggaraan Pariwisata Alam di Taman Wisata Alam (TWA) Kawah Ijen. Jurnal Green Growth Dan Manajemen Lingkungan, 12(1), 1–21. https://doi.org/10.21009/10.21009/jgg.v12i1.01

Giovani, Wibowo, A., & Lubis, A. L. (2023). Implikasi Tingkat Pelayanan Terhadap Kepuasan Pengunjung Masjid Jabal Arafah Destinasi Kota Batam. Jurnal Ilmiah Hospitality, 12(2), 655–666. https://doi.org/10.47492/jih.v12i2.2984.

Hanip, R., Nirtha, E., & Whyudiono, A. (2023). Implementasi Model Pembelajaran Berbasis Pengalaman Pada Mata Kuliah Konsep Dasar IPS Jurusan PGSD Universitas Musamus. Inventa: Jurnal Pendidikan Guru Sekolah Dasat, 7(2), 161–166.

Hilman, Z., Awfa, D., Fitria, L., Suryawan, I. W. K., & Prayogo, W. (2023). Problematika Sampah di Sektor Perjalanan dan Pariwisata: Kajian Literatur. Jurnal Teknologi Lingkungan Lahan Basah, 11(3), 896–903.

Kristin, L., & Lubis, A. L. (2023). Aplikasi Analisis SWOT Terhadap Pertumbuhan Tujuan Wisata Pantai Ciptaland di Kota Batam. Jurnal Sabbhata Yatra: Jurnal Pariwisata Dan Budaya, 4(2), 138–150. Retrieved from https://jurnal.radenwijaya.ac.id/index.php/sabbhata_yatra/article/view/917

Lubis, A. L., Rais, S., Supardi, & Fatimah, Z. (2024). Praktek Kegiatan Peduli Kebersihan Bersama Para Karyawan di Lingkungan Vitka Holding Diantaranya Vitka Fitness Center, Exelco, Nasi Kapau Pak Nin, RM. Sederhana dan Cafe Momo. Jurnal Keker Wisata, 2(1), 46–58. https://doi.org/https://doi.org/10.59193/46

Lubis, A. L., Supardi, Fatimah, Z., & Novianti, J. (2025). Skills And Knowledge Enhancement Training For Tourism Industry Students At SMKN 1 Bintan Utara. Jurnal Keker Wisata, 3(1), 26–37. https://doi.org/https://doi.org/10.59193/jkw.v1i1.93 Edisi

Lubis, A. L., Wibowo, A., Wardani, Y., & Pratama, O. A. (2025). The Synergy Of Academics And Industry Practitioners In Improving Tourism Services At Kamuella Resort. Jurnal Keker Wisata, 3(1), 136–148. https://doi.org/https://doi.org/10.59193/jkw.v1i1.93 Edisi

Morysa, J., & Lubis, A. L. (2023). Daya Tarik Wisata Puncak Beliung Batam : Pengaruh Amenitas , Pelayanan , dan Fasilitas Terhadap Kepuasan Wisatawan. Jurnal Kepariwisataan Dan Hospitalitas, 7(2), 279–292.

Nofriya, Arbain, A., & Lenggogeni, S. (2019). Dampak Lingkungan Akibat Kegiatan Pariwisata di Kota Bukittinggi. Dampak: Jurnal Teknik Lingkungan Universitas Andalas, 16(2), 86–94. https://doi.org/10.25077/dampak.16.2.86-94.2019

Setiawan, S. K. I., Lubis, A. L., & Supardi, S. (2023). The Influence of 3A (Attractions, Accessibility, and Amenities) on Tourists’ Decisions to Visit Ciptaland Beach, Batam City. E-Journal of Tourism, 10(2), 287. https://doi.org/10.24922/eot.v10i2.108066

Simbolon, S. O., Lubis, A. L., & Wibowo, A. (2023). Strategi SWOT Untuk Mengembangkan Potensi Destinasi Wisata Pantai Melayu di Kota Batam. Jurnal Ilmiah Pariwisata Agama Dan Budaya, 8(2), 81–95. Retrieved from http://ojs.uhnsugriwa.ac.id/index.php/parbud/article/view/3067

Supardi, Rais, S., Lubis, A. L., & Fatimah, Z. (2024). Sosialisasi dan Pelatihan Standarisasi Kebersihan Public Area di Lingkungan Vitka Holding. Jurnal Keker Wisata, 2(1), 102–111. https://doi.org/https://doi.org/10.59193/102

Published

2025-04-30

How to Cite

Lubis, A. L., Wardani, Y., Wibowo, A., Fatimah, Z., Supardi, & Pristiwasa, I. W. T. K. (2025). PENDAMPINGAN WISATA RAMAH LINGKUNGAN MELALUI PENERAPAN ECO TOURISM DI PANTAI TANJUNG PINGGIR. Jurnal Pengabdian Masyarakat Aufa (JPMA), 7(1). https://doi.org/10.51933/jpma.v7i1.1945
                                                                  ADOConnection.CacheExecute(3600, SELECT 				o.submission_id, 				MAX(s.context_id) AS journal_id, 				MAX(i.date_published) AS i_pub, 				MAX(p.date_published) A..., Array[2]) % line  132, file: DAO.inc.php
                                                               DAO.retrieveCached(SELECT 				o.submission_id, 				MAX(s.context_id) AS journal_id, 				MAX(i.date_published) AS i_pub, 				MAX(p.date_published) A..., Array[2], 3600) % line   91, file: ArticleSearchDAO.inc.php
                                                            ArticleSearchDAO.getPhraseResults(Object:Journal, Array[1], null, null, , 500, 1) % line  202, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                         SubmissionSearch._getMergedPhraseResults(Object:Journal, Array[1], , null, null, 500, 1) % line  147, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                      SubmissionSearch._getMergedKeywordResults(Object:Journal, Array[4], , null, null, 500, 1) % line  195, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                   SubmissionSearch._getMergedPhraseResults(Object:Journal, Array[4], null, null, null, 500, 1) % line  147, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                SubmissionSearch._getMergedKeywordResults(Object:Journal, Array[3], null, null, null, 500, 1) % line  133, file: SubmissionSearch.inc.php
                                             SubmissionSearch._getMergedArray(Object:Journal, Array[1], null, null) % line  264, file: SubmissionSearch.inc.php
                                          SubmissionSearch.retrieveResults(Object:Request, Object:Journal, Array[1], null, null, null, Object:DBResultRange, Array[1]) % line   92, file: RecommendBySimilarityPlugin.inc.php
                                       RecommendBySimilarityPlugin.callbackTemplateArticlePageFooter(Templates::Article::Footer::PageFooter, Array[3]) % line  107, file: HookRegistry.inc.php
                                    HookRegistry.call(Templates::Article::Footer::PageFooter, Array[3]) % line 1256, file: PKPTemplateManager.inc.php
                                 PKPTemplateManager.smartyCallHook(Array[1], Object:Smarty_Internal_Template) % line   43, file: a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff^1c372c95cd85572e0fbc9a53d0323a0b229cfc78_0.app.frontendpagesarticle.tpl.php
                              content_6a68177ce6b648_62335347(Object:Smarty_Internal_Template) % line  123, file: smarty_template_resource_base.php
                           Smarty_Template_Resource_Base.getRenderedTemplateCode(Object:Smarty_Internal_Template) % line  114, file: smarty_template_compiled.php
                        Smarty_Template_Compiled.render(Object:Smarty_Internal_Template) % line  216, file: smarty_internal_template.php
                     Smarty_Internal_Template.render(false, 1) % line  232, file: smarty_internal_templatebase.php
                  Smarty_Internal_TemplateBase._execute(Object:Smarty_Internal_Template, null, a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff, null, 1) % line  134, file: smarty_internal_templatebase.php
               Smarty_Internal_TemplateBase.display(frontend/pages/article.tpl, null, a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff, null) % line  924, file: PKPTemplateManager.inc.php
            PKPTemplateManager.display(frontend/pages/article.tpl) % line  297, file: ArticleHandler.inc.php
         ArticleHandler.view(Array[1], Object:Request) % line  391, file: PKPRouter.inc.php
      PKPRouter._authorizeInitializeAndCallRequest(Array[2], Object:Request, Array[1], false) % line  231, file: PKPPageRouter.inc.php
   PKPPageRouter.route(Object:Request) % line  143, file: Dispatcher.inc.php
Dispatcher.dispatch(Object:Request) % line  281, file: PKPApplication.inc.php
PKPApplication.execute() % line   68, file: index.php

Deprecated: Function get_magic_quotes_runtime() is deprecated in /home/unaracid/jurnalojs/lib/pkp/lib/vendor/adodb/adodb-php/adodb.inc.php on line 2067
                                                                  ADOConnection.CacheExecute(3600, SELECT 				o.submission_id, 				MAX(s.context_id) AS journal_id, 				MAX(i.date_published) AS i_pub, 				MAX(p.date_published) A..., Array[2]) % line  132, file: DAO.inc.php
                                                               DAO.retrieveCached(SELECT 				o.submission_id, 				MAX(s.context_id) AS journal_id, 				MAX(i.date_published) AS i_pub, 				MAX(p.date_published) A..., Array[2], 3600) % line   91, file: ArticleSearchDAO.inc.php
                                                            ArticleSearchDAO.getPhraseResults(Object:Journal, Array[1], null, null, , 500, 1) % line  202, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                         SubmissionSearch._getMergedPhraseResults(Object:Journal, Array[1], , null, null, 500, 1) % line  147, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                      SubmissionSearch._getMergedKeywordResults(Object:Journal, Array[4], , null, null, 500, 1) % line  195, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                   SubmissionSearch._getMergedPhraseResults(Object:Journal, Array[4], null, null, null, 500, 1) % line  147, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                SubmissionSearch._getMergedKeywordResults(Object:Journal, Array[3], null, null, null, 500, 1) % line  133, file: SubmissionSearch.inc.php
                                             SubmissionSearch._getMergedArray(Object:Journal, Array[1], null, null) % line  264, file: SubmissionSearch.inc.php
                                          SubmissionSearch.retrieveResults(Object:Request, Object:Journal, Array[1], null, null, null, Object:DBResultRange, Array[1]) % line   92, file: RecommendBySimilarityPlugin.inc.php
                                       RecommendBySimilarityPlugin.callbackTemplateArticlePageFooter(Templates::Article::Footer::PageFooter, Array[3]) % line  107, file: HookRegistry.inc.php
                                    HookRegistry.call(Templates::Article::Footer::PageFooter, Array[3]) % line 1256, file: PKPTemplateManager.inc.php
                                 PKPTemplateManager.smartyCallHook(Array[1], Object:Smarty_Internal_Template) % line   43, file: a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff^1c372c95cd85572e0fbc9a53d0323a0b229cfc78_0.app.frontendpagesarticle.tpl.php
                              content_6a68177ce6b648_62335347(Object:Smarty_Internal_Template) % line  123, file: smarty_template_resource_base.php
                           Smarty_Template_Resource_Base.getRenderedTemplateCode(Object:Smarty_Internal_Template) % line  114, file: smarty_template_compiled.php
                        Smarty_Template_Compiled.render(Object:Smarty_Internal_Template) % line  216, file: smarty_internal_template.php
                     Smarty_Internal_Template.render(false, 1) % line  232, file: smarty_internal_templatebase.php
                  Smarty_Internal_TemplateBase._execute(Object:Smarty_Internal_Template, null, a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff, null, 1) % line  134, file: smarty_internal_templatebase.php
               Smarty_Internal_TemplateBase.display(frontend/pages/article.tpl, null, a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff, null) % line  924, file: PKPTemplateManager.inc.php
            PKPTemplateManager.display(frontend/pages/article.tpl) % line  297, file: ArticleHandler.inc.php
         ArticleHandler.view(Array[1], Object:Request) % line  391, file: PKPRouter.inc.php
      PKPRouter._authorizeInitializeAndCallRequest(Array[2], Object:Request, Array[1], false) % line  231, file: PKPPageRouter.inc.php
   PKPPageRouter.route(Object:Request) % line  143, file: Dispatcher.inc.php
Dispatcher.dispatch(Object:Request) % line  281, file: PKPApplication.inc.php
PKPApplication.execute() % line   68, file: index.php
                                                                  ADOConnection.CacheExecute(3600, SELECT 				o.submission_id, 				MAX(s.context_id) AS journal_id, 				MAX(i.date_published) AS i_pub, 				MAX(p.date_published) A..., Array[2]) % line  132, file: DAO.inc.php
                                                               DAO.retrieveCached(SELECT 				o.submission_id, 				MAX(s.context_id) AS journal_id, 				MAX(i.date_published) AS i_pub, 				MAX(p.date_published) A..., Array[2], 3600) % line   91, file: ArticleSearchDAO.inc.php
                                                            ArticleSearchDAO.getPhraseResults(Object:Journal, Array[1], null, null, , 500, 1) % line  202, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                         SubmissionSearch._getMergedPhraseResults(Object:Journal, Array[1], , null, null, 500, 1) % line  147, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                      SubmissionSearch._getMergedKeywordResults(Object:Journal, Array[4], , null, null, 500, 1) % line  195, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                   SubmissionSearch._getMergedPhraseResults(Object:Journal, Array[4], null, null, null, 500, 1) % line  147, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                SubmissionSearch._getMergedKeywordResults(Object:Journal, Array[3], null, null, null, 500, 1) % line  133, file: SubmissionSearch.inc.php
                                             SubmissionSearch._getMergedArray(Object:Journal, Array[1], null, null) % line  264, file: SubmissionSearch.inc.php
                                          SubmissionSearch.retrieveResults(Object:Request, Object:Journal, Array[1], null, null, null, Object:DBResultRange, Array[1]) % line   92, file: RecommendBySimilarityPlugin.inc.php
                                       RecommendBySimilarityPlugin.callbackTemplateArticlePageFooter(Templates::Article::Footer::PageFooter, Array[3]) % line  107, file: HookRegistry.inc.php
                                    HookRegistry.call(Templates::Article::Footer::PageFooter, Array[3]) % line 1256, file: PKPTemplateManager.inc.php
                                 PKPTemplateManager.smartyCallHook(Array[1], Object:Smarty_Internal_Template) % line   43, file: a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff^1c372c95cd85572e0fbc9a53d0323a0b229cfc78_0.app.frontendpagesarticle.tpl.php
                              content_6a68177ce6b648_62335347(Object:Smarty_Internal_Template) % line  123, file: smarty_template_resource_base.php
                           Smarty_Template_Resource_Base.getRenderedTemplateCode(Object:Smarty_Internal_Template) % line  114, file: smarty_template_compiled.php
                        Smarty_Template_Compiled.render(Object:Smarty_Internal_Template) % line  216, file: smarty_internal_template.php
                     Smarty_Internal_Template.render(false, 1) % line  232, file: smarty_internal_templatebase.php
                  Smarty_Internal_TemplateBase._execute(Object:Smarty_Internal_Template, null, a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff, null, 1) % line  134, file: smarty_internal_templatebase.php
               Smarty_Internal_TemplateBase.display(frontend/pages/article.tpl, null, a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff, null) % line  924, file: PKPTemplateManager.inc.php
            PKPTemplateManager.display(frontend/pages/article.tpl) % line  297, file: ArticleHandler.inc.php
         ArticleHandler.view(Array[1], Object:Request) % line  391, file: PKPRouter.inc.php
      PKPRouter._authorizeInitializeAndCallRequest(Array[2], Object:Request, Array[1], false) % line  231, file: PKPPageRouter.inc.php
   PKPPageRouter.route(Object:Request) % line  143, file: Dispatcher.inc.php
Dispatcher.dispatch(Object:Request) % line  281, file: PKPApplication.inc.php
PKPApplication.execute() % line   68, file: index.php

Deprecated: Function get_magic_quotes_runtime() is deprecated in /home/unaracid/jurnalojs/lib/pkp/lib/vendor/adodb/adodb-php/adodb.inc.php on line 2067

Deprecated: Function get_magic_quotes_runtime() is deprecated in /home/unaracid/jurnalojs/lib/pkp/lib/vendor/adodb/adodb-php/adodb.inc.php on line 2067