PELATIHAN PEMBUATAN POP-UP BOOK TATA CARA SHALAT BAGI ANAK USIA SEKOLAH DASAR DI DESA PERTEGUHAN KECAMATAN SIMPANG 4 KABUPATEN KARO

Authors

  • NIRWANA ANAS UNIVERSITAS ISLAM NEGERI SUMATERA UTARA
  • ADI HARTONO UNIVERSITAS SAMUDRA

DOI:

https://doi.org/10.51933/jpma.v7i2.2135

Keywords:

Pop Up Book, Tata Cara Shalat, Usia Sekolah Dasar

Abstract

Urgensi penelitian ini dilatarbelakangi oleh rendahnya pemahaman anak usia sekolah dasar di Desa Perteguhan, Kecamatan Simpang 4, Kabupaten Karo, terhadap tata cara shalat yang sesuai tuntunan. Minimnya media pembelajaran yang menarik dan kontekstual menjadi salah satu faktor penyebab. Oleh karena itu, pengembangan media Pop-Up Book sebagai sarana edukatif diharapkan dapat menjadi solusi inovatif untuk mempermudah proses pembelajaran tata cara shalat bagi anak-anak. Tujuan dari penelitian ini adalah untuk meningkatkan keterampilan masyarakat, khususnya guru TPQ dan orang tua, dalam membuat media Pop-Up Book sebagai alat bantu pembelajaran tata cara shalat bagi anak usia sekolah dasar. Metode penelitian yang digunakan adalah metode deskriptif dengan pendekatan pelatihan partisipatif. Kegiatan dilaksanakan melalui tahap sosialisasi, pelatihan pembuatan Pop-Up Book, pendampingan, dan evaluasi hasil karya peserta. Hasil penelitian menunjukkan bahwa pelatihan ini mendapat respon positif dari peserta, dengan 85% peserta mampu membuat Pop-Up Book yang sesuai dengan standar yang ditentukan. Media yang dihasilkan dinilai menarik secara visual, mudah dipahami anak, dan efektif digunakan dalam proses pembelajaran praktik shalat. Peserta juga menyatakan adanya peningkatan motivasi dan pemahaman mereka terkait pentingnya media kreatif dalam pendidikan agama. Kesimpulan dari penelitian ini adalah bahwa pelatihan pembuatan Pop-Up Book terbukti efektif dalam meningkatkan keterampilan masyarakat dalam menghasilkan media pembelajaran tata cara shalat yang edukatif dan menarik bagi anak usia sekolah dasar. Diharapkan program ini dapat dilanjutkan dan dikembangkan sebagai strategi pemberdayaan masyarakat dalam pendidikan keagamaan anak di Desa Perteguhan.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Adawiyah, R. (2020). Media Pop-Up Book dalam Pembelajaran Pendidikan Agama Islam untuk Anak Usia Dini. Jurnal Pendidikan Agama Islam Al-Thariqah, 5(1), 33–44. https://doi.org/10.25299/al-thariqah.2020.vol5(1).4590

Alfian, A. R., & Rahman, M. (2021). Efektivitas Media Pop-Up Book Terhadap Peningkatan Minat Belajar Siswa. Jurnal Pendidikan Dasar Nusantara, 7(2), 102–110. https://doi.org/10.24036/jp3.v6i1.111742

Amelia, R., & Hermawan, D. (2022). Penerapan Media Visual dalam Pendidikan Agama Islam di SD. Jurnal Penelitian Pendidikan Islam, 14(1), 65–76. https://doi.org/10.21580/jpa.v14i1.12163

Arsyad, A. (2021). Media Pembelajaran: Peran Media Visual dalam Meningkatkan Hasil Belajar. Jurnal Kajian Teknologi Pendidikan, 8(2), 112–123. https://doi.org/10.23887/jp2.v8i2.32701

Azizah, A. S., & Nugroho, A. (2020). Media Pop-Up Book dalam Meningkatkan Pemahaman Gerakan Shalat pada Anak. Paedagogia: Jurnal Pendidikan Dasar, 10(1), 77–89. https://doi.org/10.23917/paedagogia.v10i1.10029

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches (4th ed.). SAGE Publications.

Dewi, S. R., & Fatimah, H. (2021). Pembelajaran Berbasis Literasi Visual dalam Pembelajaran Tematik. Jurnal Pendidikan Dasar Indonesia, 6(1), 45–54. https://doi.org/10.17509/jpd.v6i1.35874

Hapsari, D. A., & Lestari, T. (2021). Pelatihan Pembuatan Pop-Up Book sebagai Media Pembelajaran PAUD. Jurnal Pemberdayaan Masyarakat, 7(2), 88–99. https://doi.org/10.24198/jpm.v7i2.35121

Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan. (2021). Strategi Nasional Literasi Dasar 2021–2025. Jakarta: Kemdikbud.

Kurniawati, N., & Widodo, A. (2020). Pop-Up Book sebagai Media Pembelajaran Inovatif di Sekolah Dasar. Jurnal Inovasi Pendidikan Dasar, 4(1), 15–26. https://doi.org/10.32585/jp.v4i1.554

Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2019). Qualitative Data Analysis: A Methods Sourcebook (4th ed.). SAGE Publications.

Mulyadi, A., Wicaksono, B., & Nurhadi, T. (2020). Pengembangan Media Pembelajaran Interaktif untuk Siswa Sekolah Dasar. Jurnal Pendidikan Dasar, 11(2), 112–120. https://doi.org/10.21831/jpd.v11i2.31501

Mutmainnah, I. (2021). Pop-Up Book sebagai Media Pembelajaran Edukatif di Lingkungan Keluarga. Jurnal Pendidikan Anak Usia Dini, 4(1), 55–65. https://doi.org/10.21009/jpaud.v4i1.11714

Nasution, D., & Sari, M. D. (2023). Pemberdayaan Masyarakat Melalui Pelatihan Media Pembelajaran Berbasis Kearifan Lokal. Jurnal Pengabdian kepada Masyarakat, 9(1), 22–34. https://doi.org/10.24198/jpkm.v9i1.42839

Nurhidayah, N., & Subekti, H. (2020). Pengembangan Media Visual dalam Pembelajaran Pendidikan Agama Islam. Tarbiyatuna: Jurnal Pendidikan Agama Islam, 11(1), 13–24. https://doi.org/10.23917/tarbiyatuna.v11i1.303

Putri, A. S., Lestari, F. M., & Hamid, A. (2021). Media Pop-Up Book dalam Meningkatkan Minat Belajar Anak di Sekolah Dasar. Jurnal Pendidikan Kreatif, 5(1), 33–45. https://doi.org/10.31004/basicedu.v5i4.1181

Rahayu, T. D. (2023). Integrasi Kearifan Lokal dalam Pengembangan Media Pembelajaran Anak. Jurnal Pendidikan Nusantara, 8(1), 27–38. https://doi.org/10.31227/osf.io/yvh9n

Rohmana, J., & Rahmatillah, R. (2021). Pembelajaran Tata Cara Shalat melalui Media Visual pada Anak Usia Dini. Al-Athfal: Jurnal Pendidikan Anak, 7(2), 115–126. https://doi.org/10.21580/at.v7i2.8355

Sari, M. D., & Kurniawan, H. (2022). Pemberdayaan Masyarakat Melalui Pelatihan Pembuatan Media Pembelajaran Edukatif. Jurnal Pemberdayaan Masyarakat, 4(3), 55–67. https://doi.org/10.24198/jpm.v4i3.29459

Sitorus, M. R., & Manullang, A. (2020). Inovasi Media Pembelajaran untuk Pendidikan Agama di Sekolah Dasar. Jurnal Pendidikan Islam Indonesia, 4(1), 30–42. https://doi.org/10.22219/jpii.v4i1.11472

Sugiyono. (2020). Metode Penelitian Kualitatif, Kuantitatif, dan R&D. Bandung: Alfabeta.

Zamroni, I., Putri, F. A., & Lestari, S. (2021). Pendidikan Berbasis Pemberdayaan Masyarakat dalam Pengembangan Potensi Lokal. Jurnal Pendidikan Masyarakat, 7(1), 48–62. https://doi.org/10.24198/jpm.v7i1.28715

Published

2025-08-31

How to Cite

ANAS, N., & HARTONO, A. (2025). PELATIHAN PEMBUATAN POP-UP BOOK TATA CARA SHALAT BAGI ANAK USIA SEKOLAH DASAR DI DESA PERTEGUHAN KECAMATAN SIMPANG 4 KABUPATEN KARO. Jurnal Pengabdian Masyarakat Aufa (JPMA), 7(2). https://doi.org/10.51933/jpma.v7i2.2135

Deprecated: Function get_magic_quotes_runtime() is deprecated in /home/unaracid/jurnalojs/lib/pkp/lib/vendor/adodb/adodb-php/adodb.inc.php on line 2067

Deprecated: Function get_magic_quotes_runtime() is deprecated in /home/unaracid/jurnalojs/lib/pkp/lib/vendor/adodb/adodb-php/adodb.inc.php on line 2067

Deprecated: Function get_magic_quotes_runtime() is deprecated in /home/unaracid/jurnalojs/lib/pkp/lib/vendor/adodb/adodb-php/adodb.inc.php on line 2067

Deprecated: Function get_magic_quotes_runtime() is deprecated in /home/unaracid/jurnalojs/lib/pkp/lib/vendor/adodb/adodb-php/adodb.inc.php on line 2067
                                                                  ADOConnection.CacheExecute(3600, SELECT 				o.submission_id, 				MAX(s.context_id) AS journal_id, 				MAX(i.date_published) AS i_pub, 				MAX(p.date_published) A..., Array[2]) % line  132, file: DAO.inc.php
                                                               DAO.retrieveCached(SELECT 				o.submission_id, 				MAX(s.context_id) AS journal_id, 				MAX(i.date_published) AS i_pub, 				MAX(p.date_published) A..., Array[2], 3600) % line   91, file: ArticleSearchDAO.inc.php
                                                            ArticleSearchDAO.getPhraseResults(Object:Journal, Array[1], null, null, , 500, 1) % line  202, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                         SubmissionSearch._getMergedPhraseResults(Object:Journal, Array[1], , null, null, 500, 1) % line  147, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                      SubmissionSearch._getMergedKeywordResults(Object:Journal, Array[4], , null, null, 500, 1) % line  195, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                   SubmissionSearch._getMergedPhraseResults(Object:Journal, Array[4], null, null, null, 500, 1) % line  147, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                SubmissionSearch._getMergedKeywordResults(Object:Journal, Array[3], null, null, null, 500, 1) % line  133, file: SubmissionSearch.inc.php
                                             SubmissionSearch._getMergedArray(Object:Journal, Array[1], null, null) % line  264, file: SubmissionSearch.inc.php
                                          SubmissionSearch.retrieveResults(Object:Request, Object:Journal, Array[1], null, null, null, Object:DBResultRange, Array[1]) % line   92, file: RecommendBySimilarityPlugin.inc.php
                                       RecommendBySimilarityPlugin.callbackTemplateArticlePageFooter(Templates::Article::Footer::PageFooter, Array[3]) % line  107, file: HookRegistry.inc.php
                                    HookRegistry.call(Templates::Article::Footer::PageFooter, Array[3]) % line 1256, file: PKPTemplateManager.inc.php
                                 PKPTemplateManager.smartyCallHook(Array[1], Object:Smarty_Internal_Template) % line   43, file: a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff^1c372c95cd85572e0fbc9a53d0323a0b229cfc78_0.app.frontendpagesarticle.tpl.php
                              content_6a68177ce6b648_62335347(Object:Smarty_Internal_Template) % line  123, file: smarty_template_resource_base.php
                           Smarty_Template_Resource_Base.getRenderedTemplateCode(Object:Smarty_Internal_Template) % line  114, file: smarty_template_compiled.php
                        Smarty_Template_Compiled.render(Object:Smarty_Internal_Template) % line  216, file: smarty_internal_template.php
                     Smarty_Internal_Template.render(false, 1) % line  232, file: smarty_internal_templatebase.php
                  Smarty_Internal_TemplateBase._execute(Object:Smarty_Internal_Template, null, a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff, null, 1) % line  134, file: smarty_internal_templatebase.php
               Smarty_Internal_TemplateBase.display(frontend/pages/article.tpl, null, a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff, null) % line  924, file: PKPTemplateManager.inc.php
            PKPTemplateManager.display(frontend/pages/article.tpl) % line  297, file: ArticleHandler.inc.php
         ArticleHandler.view(Array[1], Object:Request) % line  391, file: PKPRouter.inc.php
      PKPRouter._authorizeInitializeAndCallRequest(Array[2], Object:Request, Array[1], false) % line  231, file: PKPPageRouter.inc.php
   PKPPageRouter.route(Object:Request) % line  143, file: Dispatcher.inc.php
Dispatcher.dispatch(Object:Request) % line  281, file: PKPApplication.inc.php
PKPApplication.execute() % line   68, file: index.php
                                                                  ADOConnection.CacheExecute(3600, SELECT 				o.submission_id, 				MAX(s.context_id) AS journal_id, 				MAX(i.date_published) AS i_pub, 				MAX(p.date_published) A..., Array[2]) % line  132, file: DAO.inc.php
                                                               DAO.retrieveCached(SELECT 				o.submission_id, 				MAX(s.context_id) AS journal_id, 				MAX(i.date_published) AS i_pub, 				MAX(p.date_published) A..., Array[2], 3600) % line   91, file: ArticleSearchDAO.inc.php
                                                            ArticleSearchDAO.getPhraseResults(Object:Journal, Array[1], null, null, , 500, 1) % line  202, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                         SubmissionSearch._getMergedPhraseResults(Object:Journal, Array[1], , null, null, 500, 1) % line  147, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                      SubmissionSearch._getMergedKeywordResults(Object:Journal, Array[4], , null, null, 500, 1) % line  195, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                   SubmissionSearch._getMergedPhraseResults(Object:Journal, Array[4], null, null, null, 500, 1) % line  147, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                SubmissionSearch._getMergedKeywordResults(Object:Journal, Array[3], null, null, null, 500, 1) % line  133, file: SubmissionSearch.inc.php
                                             SubmissionSearch._getMergedArray(Object:Journal, Array[1], null, null) % line  264, file: SubmissionSearch.inc.php
                                          SubmissionSearch.retrieveResults(Object:Request, Object:Journal, Array[1], null, null, null, Object:DBResultRange, Array[1]) % line   92, file: RecommendBySimilarityPlugin.inc.php
                                       RecommendBySimilarityPlugin.callbackTemplateArticlePageFooter(Templates::Article::Footer::PageFooter, Array[3]) % line  107, file: HookRegistry.inc.php
                                    HookRegistry.call(Templates::Article::Footer::PageFooter, Array[3]) % line 1256, file: PKPTemplateManager.inc.php
                                 PKPTemplateManager.smartyCallHook(Array[1], Object:Smarty_Internal_Template) % line   43, file: a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff^1c372c95cd85572e0fbc9a53d0323a0b229cfc78_0.app.frontendpagesarticle.tpl.php
                              content_6a68177ce6b648_62335347(Object:Smarty_Internal_Template) % line  123, file: smarty_template_resource_base.php
                           Smarty_Template_Resource_Base.getRenderedTemplateCode(Object:Smarty_Internal_Template) % line  114, file: smarty_template_compiled.php
                        Smarty_Template_Compiled.render(Object:Smarty_Internal_Template) % line  216, file: smarty_internal_template.php
                     Smarty_Internal_Template.render(false, 1) % line  232, file: smarty_internal_templatebase.php
                  Smarty_Internal_TemplateBase._execute(Object:Smarty_Internal_Template, null, a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff, null, 1) % line  134, file: smarty_internal_templatebase.php
               Smarty_Internal_TemplateBase.display(frontend/pages/article.tpl, null, a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff, null) % line  924, file: PKPTemplateManager.inc.php
            PKPTemplateManager.display(frontend/pages/article.tpl) % line  297, file: ArticleHandler.inc.php
         ArticleHandler.view(Array[1], Object:Request) % line  391, file: PKPRouter.inc.php
      PKPRouter._authorizeInitializeAndCallRequest(Array[2], Object:Request, Array[1], false) % line  231, file: PKPPageRouter.inc.php
   PKPPageRouter.route(Object:Request) % line  143, file: Dispatcher.inc.php
Dispatcher.dispatch(Object:Request) % line  281, file: PKPApplication.inc.php
PKPApplication.execute() % line   68, file: index.php
                                                                  ADOConnection.CacheExecute(3600, SELECT 				o.submission_id, 				MAX(s.context_id) AS journal_id, 				MAX(i.date_published) AS i_pub, 				MAX(p.date_published) A..., Array[2]) % line  132, file: DAO.inc.php
                                                               DAO.retrieveCached(SELECT 				o.submission_id, 				MAX(s.context_id) AS journal_id, 				MAX(i.date_published) AS i_pub, 				MAX(p.date_published) A..., Array[2], 3600) % line   91, file: ArticleSearchDAO.inc.php
                                                            ArticleSearchDAO.getPhraseResults(Object:Journal, Array[1], null, null, , 500, 1) % line  202, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                         SubmissionSearch._getMergedPhraseResults(Object:Journal, Array[1], , null, null, 500, 1) % line  147, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                      SubmissionSearch._getMergedKeywordResults(Object:Journal, Array[4], , null, null, 500, 1) % line  195, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                   SubmissionSearch._getMergedPhraseResults(Object:Journal, Array[4], null, null, null, 500, 1) % line  147, file: SubmissionSearch.inc.php
                                                SubmissionSearch._getMergedKeywordResults(Object:Journal, Array[3], null, null, null, 500, 1) % line  133, file: SubmissionSearch.inc.php
                                             SubmissionSearch._getMergedArray(Object:Journal, Array[1], null, null) % line  264, file: SubmissionSearch.inc.php
                                          SubmissionSearch.retrieveResults(Object:Request, Object:Journal, Array[1], null, null, null, Object:DBResultRange, Array[1]) % line   92, file: RecommendBySimilarityPlugin.inc.php
                                       RecommendBySimilarityPlugin.callbackTemplateArticlePageFooter(Templates::Article::Footer::PageFooter, Array[3]) % line  107, file: HookRegistry.inc.php
                                    HookRegistry.call(Templates::Article::Footer::PageFooter, Array[3]) % line 1256, file: PKPTemplateManager.inc.php
                                 PKPTemplateManager.smartyCallHook(Array[1], Object:Smarty_Internal_Template) % line   43, file: a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff^1c372c95cd85572e0fbc9a53d0323a0b229cfc78_0.app.frontendpagesarticle.tpl.php
                              content_6a68177ce6b648_62335347(Object:Smarty_Internal_Template) % line  123, file: smarty_template_resource_base.php
                           Smarty_Template_Resource_Base.getRenderedTemplateCode(Object:Smarty_Internal_Template) % line  114, file: smarty_template_compiled.php
                        Smarty_Template_Compiled.render(Object:Smarty_Internal_Template) % line  216, file: smarty_internal_template.php
                     Smarty_Internal_Template.render(false, 1) % line  232, file: smarty_internal_templatebase.php
                  Smarty_Internal_TemplateBase._execute(Object:Smarty_Internal_Template, null, a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff, null, 1) % line  134, file: smarty_internal_templatebase.php
               Smarty_Internal_TemplateBase.display(frontend/pages/article.tpl, null, a4fc84a2d9d2a85c011fcc528f09577e88e2fcff, null) % line  924, file: PKPTemplateManager.inc.php
            PKPTemplateManager.display(frontend/pages/article.tpl) % line  297, file: ArticleHandler.inc.php
         ArticleHandler.view(Array[1], Object:Request) % line  391, file: PKPRouter.inc.php
      PKPRouter._authorizeInitializeAndCallRequest(Array[2], Object:Request, Array[1], false) % line  231, file: PKPPageRouter.inc.php
   PKPPageRouter.route(Object:Request) % line  143, file: Dispatcher.inc.php
Dispatcher.dispatch(Object:Request) % line  281, file: PKPApplication.inc.php
PKPApplication.execute() % line   68, file: index.php

Deprecated: Function get_magic_quotes_runtime() is deprecated in /home/unaracid/jurnalojs/lib/pkp/lib/vendor/adodb/adodb-php/adodb.inc.php on line 2067

Deprecated: Function get_magic_quotes_runtime() is deprecated in /home/unaracid/jurnalojs/lib/pkp/lib/vendor/adodb/adodb-php/adodb.inc.php on line 2067

Deprecated: Function get_magic_quotes_runtime() is deprecated in /home/unaracid/jurnalojs/lib/pkp/lib/vendor/adodb/adodb-php/adodb.inc.php on line 2067

Similar Articles

You may also start an advanced similarity search for this article.